Geluid

Luchtgeluid: elke geluidsvoortplanting in de lucht. Elk door het gehoor geconstateerd geluid wordt als luchtgeluid waargenomen.

Constructiegeluid: geluid dat zich voortplant in vaste stoffen. Constructiegeluid wordt uitgestraald door de oppervlakken van het geanimeerde object.

Contactgeluid: het door het belopen of door genormaliseerd hamerwerk veroorzaakt constructiegeluid van vloeren of trappen. Ook contactgeluid wordt hoorbaar door de uitstraling van luchtgeluid.

Contactgeluidsniveau L: het bij contactgeluidmetingen gevonden geluidsniveau.

Genormaliseerd contactgeluidsniveau L_n: Het genormaliseerde contactgeluidsniveau L_n is het in een "eenheidsmeetruimte" met een geluidsabsorptieoppervlakte van 10 m² verkregen contactgeluidsniveau LT. Waarbij daarnaast de opwekking van het gemeten contactgeluid met behulp van een "genormaliseerd hamerwerk" heeft plaatsgevonden.

Frequentie-afhankelijkheid: Voor de bouwakoestiek is het frequentiebereik van 100 Hz tot 3150 Hz van belang. Bij een bouwakoestische geluidsmeting worden 16 enkelvoudige frequenties binnen dit frequentiebereik gemeten. Uit deze 16 meetwaarden wordt via een gestandaardiseerde procedure een duidelijke enkelvoudige waarde verkregen.

Flankerende overdracht: Als het verkregen genormaliseerde contactgeluidsniveau niet alleen wordt bepaald door het te testen bouwelement. Maar ook door geluidsoverdracht via aangrenzende bouwelementen. Dan wordt de meetwaarde voor aanduiding van deze zogeheten flankerende overdracht voorzien van een aanvullende apostrof, bijvoorbeeld L'_n . In het algemeen is bij metingen van gebouwen sprake van flankerende overdracht. Echter bij metingen in geluidsproefopstellingen wordt geen flankerende overdracht gemeten.

Gewogen genormaliseerd contactgeluidsniveau L _n,w: Uit de 16 afzonderlijke waarden L _n van het gemeten genormaliseerde contactgeluidsniveau wordt met behulp van een referentiekromme een soort van gemiddelde waarde gevonden, het gewogen genormaliseerde contactgeluidsniveau L'_n,w. Het gewogen genormaliseerde contactgeluidsniveau is een maatstaf voor de contactgeluidonderbreking van een bouwelement.

"Trittschallschutzmaß TSM": De "Trittschallschutzmaß" werd in 1962 in DIN 4109 geïntroduceerd als typisch kengetal voor de contactgeluidonderbreking. In de nieuwe uitgave van DIN 4109 uit 1989 is de "Trittschallschutzmaß TSM" vervangen door het gewogen genormaliseerde contactgeluidsniveau L _n,w . Het verband tussen de oude en de nieuwe maat is als volgt:
L _n,w = 63 dB - TSM
Een hoge contactgeluidonderbreking betekent resepctievelijk, lage waarden voor L'_n,w en hoge waarden voor TSM.

Equivalent gewogen genormaliseerd contactgeluidsniveau L_n,w,eq: Deze maat beschrijft in het geval van trappen het contactgeluid van de ongedempte ruwe trap en is opgenomen in addendum 1 bij DIN 4109 voor verschillende modellen trappen.
Contactgeluidverbeteringsnorm L _w De contactgeluiddempende werking van bovenlagen van vloeren (zwevende naadloze deklagen, zacht verende vloerafwerkingen) wordt met de contactgeluidverbeteringsnorm L _w aangeduid. In feite komt deze waarde overeen met het verschil tussen het gewogen genormaliseerde contactgeluidsniveau L _n,w zonder contactgeluidonderbreking (Trittschalldämmung, TSD) en de overeenkomstige waarde met contactgeluidonderbreking:
L _w » L _n,w (zonder TSD) - L _n,w (met TSD)
Hoe hoger de waarde L _w , hoe hoger de contactgeluiddempende werking. De rekenwaarde van de mate van contactgeluidverbetering L _w,R is de bij de rekenkundige onderbouwing te gebruiken waarde van de mate van contactgeluidverbetering. L _w,R wordt verkregen uit de proefopstellingwaarde door een bepaalde zekerheidstoeslag in aanmerking te nemen.

Rekenwaarde van het gewogen genormaliseerde contactgeluidsniveau L'_n,w,R: is het bij de rekenkundige onderbouwing maatgevende kengetal voor het contactgeluidgedrag van trappen en vloeren.
L'_n,w,R wordt gevonden met behulp van de in addendum 1 van DIN 4109 aangeven formule. Als het geplande bouwelement overeenkomt met de uitvoeringsvoorbeelden in addendum 1, dan kan L'_n,w,R direct met behulp van de tabelwaarden worden gevonden. In het andere geval moet L'_n,w,R via de in addendum 1 aangegeven formule worden bepaald.

Geluidsbelasting heeft een nadelige invloed op de kwaliteit van het leven. In het bijzonder in de eigen woning wordt geluidsisolatie daarmee steeds belangrijker. De grote betekenis van geluidsisolatie bleek ook uit de resultaten van een enquête van het Informations-Zentrums Beton in Keulen uit 1994, waarbij opdrachtgevers voor bouwwerken alleen brandbeveiliging nog essentiëler vonden dan geluidsisolatie.

Voor contactgeluid wordt de kwaliteit van woningen bepaald door bouwelementen met een hoge mate van geluidsdemping. In het bijzonder de overdracht van contactgeluid uit trappenhuizen wordt als bijzonder belastend en storend ervaren. Zo zijn in de in 1989 opnieuw bewerkte norm DIN 4109 "Schallschutz im Hochbau" (geluidsisolatie in hoogbouw) voor het eerst ook eisen met betrekking tot contactgeluidsisolatie van trappen opgenomen.

Vereisten voor de demping van contactgeluid van trappen: DIN 4109
In DIN 4109 "Schallschutz im Hochbau" worden eisen aan de geluidsisolatie gesteld. Deze eisen zijn mensen in verblijfsruimten te beschermen tegen onredelijke belastingen door geluidsoverdracht uit vreemde woon- en werkvertrekken. DIN 4109 is inmiddels ten behoeve van de bouwinspectie door de hoogste bouwautoriteiten in alle Duitse deelstaten als technisch bouwvoorschrift ingevoerd. De vereisten van DIN 4109 waarborgen de publiekrechtelijke belangen in de zin van de bescherming van de gezondheid. Alleen voorzien op geen enkele wijze in een kwalitatief goede geluidsisolatie. De in DIN 4109 genoemde vereisten (eis L'_n,w ) worden daarom ook als "minimumvereisten" aangeduid (zie tab. 1).

Addendum 2 bij DIN 4109
Aangezien de (minimum-)vereisten van DIN 4109 geen geluidsisolatiekwaliteit beschrijven, zijn aanvullend in addendum 2 bij DIN 4109 aanbevelingen opgenomen. Waarvan de naleving tot een duidelijke vermindering van de belasting door geluidsoverdracht leidt (zogeheten "Voorstellen voor een verhoogde geluidsisolatie"). In het bijzonder worden ook aanbevelingen voor een verhoogde contactgeluidonderbreking van trappen aangegeven, die duidelijk boven de vereisten van DIN 4109 liggen (zie tab. 1). Het voldoen aan de verhoogde geluidsisolatie is publiekrechtelijk niet vooraf vereist. Om misverstanden en onduidelijkheden te voorkomen, wordt daarom aanbevolen om een verhoogde geluidsisolatie uitdrukkelijk privaatrechtelijk contractueel overeen te komen tussen opdrachtgever en ontwerper.

VDI 4100
Een – naast addendum 2 bij DIN 4109 – verdere oriëntatiehulp voor opdrachtgevers en ontwerpers is de in 1994 gepubliceerde VDI-richtlijn 4100 "Schallschutz von Wohnungen - Kriterien für Planung und Beurteilung" (geluidsisolatie van woningen – criteria voor ontwerp en beoordeling). Waarmee de in de geluidsisolatiekwaliteit geïnteresseerde opdrachtgevers, kopers en huurders privaatrechtelijke overeenkomsten omtrent geluidsisolatie kunnen afsluiten. In VDI 4100 worden drie geluidsisolatieniveaus (Schallschutzstufen, SSt) onderscheiden. De vereisten van SSt I zijn identiek aan die van DIN 4109. De vereisten van SSt II komen in essentie overeen met de voorstellen voor een verhoogde geluidsisolatie volgens DIN 4109, addendum 2. SSt III beschrijft het hoogste kwaliteitsniveau en garandeert nu ook een behoorlijke inachtneming van de Duitse Ruheschutz-richtlijn.

Stand van de techniek
Privaatrechtelijk is, volledig onafhankelijk van de bestaande publiekrechtelijk vereisten voor geluidsisolatie volgens DIN 4109, minstens een geluidsisolatieniveau "van gemiddelde aard en kwaliteit" (zogeheten "stand van de techniek") vereist. Dit houdt in een geluidsisolatie die bij een foutloze uitvoering van het ontworpen bouwelement gemiddeld wordt verwacht. Deze geluidsisolatie van "gemiddelde aard en kwaliteit" ligt in het algemeen duidelijk boven de minimumvereisten van DIN 4109. Aangezien van te voren niet altijd duidelijk is hoe hoog het geluidsisolatieniveau van gemiddelde aard en kwaliteit voor een bepaalde situatie is. Geniet het de voorkeur om gebruik te maken van een niet voor misverstanden vatbare privaatrechtelijke overeenkomst over de nagestreefde geluidsisolatie volgens addendum 2 bij DIN 4109 of VDI 4100.

Rekenkundige onderbouwing volgens addendum 1 bij DIN 4109
Aan de vereisten is voldaan als voor de rekenwaarde van het gewogen genormaliseerde contactgeluidsniveau L'_n,w,R geldt:
L´_n,w,R eis L´_n,w
( TSM_R eis TSM )
De waarde voor L'_n,w,R van trappen is over te nemen uit de tabellen met uitvoeringsvoorbeelden van addendum 1 bij DIN 4109. Of, wanneer contactgeluiddempende bovenlagen van vloeren (zwevende naadloze deklaag, zacht verende vloerafwerking) op de trap wordt gebruikt, worden berekend aan de hand van de volgende formule:
L'_n,w,R = L _n,w,eq,R - L _w,R
(TSM _R = TSM _eq,R + VM _R )
L n,w,eq,R beschrijven het contactgeluidgedrag van de onbedekte ruwe trap.
L _w,R is de rekenwaarde van de mate van contactgeluidverbetering van de gekozen contactgeluiddempende bekleding van de trap. Met de rekenkundige onderbouwing is reeds in de ontwerpfase de contactgeluidonderbreking van de trap te bepalen.

Onderbouwing door middel van geschiktheidsonderzoeken
Voor bouwelementen (van trappen of anderszins) die niet voldoen aan de uitvoeringsvoorbeelden van addendum 1 is het mogelijk het bewijs ook met een zogeheten geschiktheidsonderzoek (Eignungsprüfung, EP) te bepalen. Dit kan bij trapbouwelementen met een onderzoek van speciale bouwelementen in geselecteerde gebouwen (EP III). Aan de vereisten is voldaan als voor elke meetwaarde van het gewogen genormaliseerde contactgeluidsniveau L'_n,w,B in drie gebouwen geldt:
L´_n,w,R eis L´_n,w 
(TSM_R eis. TSM)

Onderbouwing met acceptatietest op de bouw
De acceptatietest is een meting in de gereedgekomen woning om de kwaliteit van de uitvoering te onderbouwen. Maar ook om aan te tonen dat aan de vereiste geluidsisolatie is voldaan. Gemeten wordt het gewogen genormaliseerde contactgeluidsniveau L'_n,w van het betreffende trapbouwelement. Aan de vereisten is voldaan als:
L´_n,w,R eis L´_n,w
(TSM_R eis TSM)